Samenleven rond kinderloosheid


Fragment uit "Een onzichtbaar verlies"

Niet het snijden doet zo’n pijn
Maar het afgesneden zijn
Vasalis

Isolatie of integratie

Hoe zou het zijn om kinderloos te zijn op een onbewoond eiland? Een ding is zeker: heel anders. Het is eigenlijk wonderbaarlijk wat er gebeurt op het moment dat je te horen krijgt dat er vruchtbaarheidsproblemen zijn. Vergelijk het met het bericht dat je kanker hebt of dat je na een ongeluk plotseling invalide bent geworden; van het ene moment op het andere leef je in een andere wereld. De wereld waar je tot nu toe altijd bij hoorde, de wereld van de gezonde mensen, de wereld van de mobiele mensen, de wereld van de vruchtbare mensen, is opeens jouw wereld niet meer. Het is gek hoe dit soort dingen werken. Voordat er problemen ontstaan neemt men veel voor lief. Het is niet zo dat men rondloopt met een bewust idee van ‘ik hoor bij de wereld van vruchtbare mensen’. Maar op het moment dat iemand te horen krijgt dat dit niet zo is beseft die persoon pas dat zij/hij ergens niet meer bij hoort. Naast alle andere gevoelens die dan naar boven komen, is dit een ingrijpende verandering van perspectief. Veel mensen omschrijven het alsof bij iedereen het leven doorgaat maar bij hen staat het stil. Men valt buiten de boot. Dit geeft een gevoel van vervreemding: waar hoor ik nu bij? Hoor ik nog ergens bij? Vanuit die vervreemding begint er een spleet te ontstaan die gemakkelijk in een diepe kloof kan veranderen: ik/wij versus de anderen. Zij kunnen allemaal iets. Zij hebben allemaal iets. Zij worden allemaal iets. Zij zijn allemaal iets. Wij niet. In geval van vruchtbaarheidsproblemen gaat het om een van de meest basale functies van het menselijk lichaam en een van de meest basale rollen die je als volwassen vrouw en man kunt meemaken.

Zoals al eerder gezegd, het lastige is dat deze grote innerlijke omschakeling voortkomt uit een onzichtbaar verlies. Aan de buitenkant is er niets veranderd, aan de binnenkant staat de wereld op zijn kop. Men hoort nu bij een groep waarvan men misschien niet eens van het bestaan op de hoogte was en waar men zeker niet bij wil horen. Voor de omgeving echter verandert er niets en dit geeft een grote discrepantie. Hun wereld verandert niet en zij zien ook niet hoe de wereld van de kinderloze mensen is veranderd; die hadden geen kinderen en hebben ze nu ook niet. Ze waren toch gelukkig en lekker bezig met werk, met reizen, noem maar op, waarom is dat nu opeens zo anders? Het thema van de groeiende kloof tussen deze ‘twee werelden’ is voor de meeste kinderloze mensen een heel gevoelig onderwerp dat bij elke lotgenoten- of themabijeenkomst onvermijdelijk naar voren komt. Het voert zelfs vaak de boventoon en dit is begrijpelijk: het is confronterend om te leven tussen alle mensen die wel gewoon hun kinderwens kunnen vervullen.

Vruchtbaarheidsproblemen veroorzaken vaak een grote verwijdering tussen familieleden en vrienden, collega’s en buren. Deze verwijdering vormt voor vele kinderloze mensen en hun omgeving een extra factor van stress en pijn. Verwijdering ontstaat over het algemeen van beide kanten. Het is goed dat men zich realiseert dat niet alleen de direct betrokkenen maar ook hun familie en vrienden met het thema kinderloosheid worden geconfronteerd. Wanneer men het onderlinge contact bevredigend wil houden, zullen beide werelden de kinderloosheid in het contact moeten integreren, net zoals ook de komst van (klein)kinderen wordt geïntegreerd. Er zijn een aantal duidelijk aanwijsbare oorzaken die deze integratie in de weg staan waar ik in dit deel op in zal gaan. Ik zal dit belichten vanuit de kant van de kinderloze mensen èn vanuit de kant van de sociale omgeving. En ik zal mogelijkheden aandragen voor het overbruggen van deze pijnlijke kloof.

More in this category: « Helend rouwen